زبان های کانادا: راهنمای جامع - تعطیلات رو

از سفر با تور کانادا لذت ببرید.

زبان‌های رسمی: انگلیسی و فرانسوی

کانادا در سطح فدرال به طور رسمی یک کشور دوزبانه است و زبان‌های انگلیسی و فرانسوی از جایگاه برابری برخوردارند. این سیاست دوزبانگی ریشه در تاریخ استعماری این کشور و حضور دو قدرت بزرگ اروپایی، بریتانیا و فرانسه، دارد.

• تاریخچه و قوانین بنیادین: ریشه‌های دوزبانگی در کانادا به دوران استعمار بازمی‌گردد. با تصویب "قانون زبان‌های رسمی" (Official Languages Act) در سال 1969 (و بازنگری در 1988) و تحکیم آن در "منشور حقوق و آزادی‌های کانادا" (1982)، دوزبانگی به طور رسمی تأیید و تقویت شد. این قوانین تضمین می‌کنند که تمام خدمات دولت فدرال، اسناد دولتی و قوانین به هر دو زبان در دسترس شهروندان باشد و هر فردی حق دارد در دادگاه‌های فدرال به زبان دلخواه خود (انگلیسی یا فرانسوی) محاکمه شود.

• تأثیرات قانون زبان‌های رسمی:

  • هویت ملی: دوزبانگی رسمی نماد تعهد کانادا به دو میراث فرهنگی بنیان‌گذار خود (بریتانیایی و فرانسوی) و سنگ‌بنای سیاست چندفرهنگی این کشور است. هدف این قانون، تبدیل تمام شهروندان به افرادی دوزبانه نیست، بلکه تضمین این است که دولت فدرال بتواند به هر دو زبان با شهروندانش ارتباط برقرار کند.
  • استخدام در خدمات عمومی فدرال: این قانون تأثیر مستقیمی بر استخدام در بخش دولتی فدرال دارد. مشاغل بر اساس نیاز به صورت "انگلیسی ضروری"، "فرانسوی ضروری" یا "دوزبانه" طبقه‌بندی می‌شوند و فرصت‌های شغلی برابر برای هر دو گروه زبانی تضمین می‌شود. در مناطق تعیین‌شده (مانند نیوبرانزویک و منطقه پایتخت ملی)، کارمندان حق دارند به زبان رسمی مورد انتخاب خود کار کنند.
  • نقش بین‌المللی: سیاست دوزبانگی، جایگاه کانادا را به عنوان یک بازیگر مهم در سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان ملل متحد (UN) و سازمان بین‌المللی فرانکوفونی (La Francophonie) تقویت کرده است.

• کمیسر زبان‌های رسمی: این نهاد به عنوان یک بازوی مستقل پارلمان برای نظارت بر اجرای قانون ایجاد شده است. کمیسر که برای یک دوره هفت ساله منصوب می‌شود، وظیفه دریافت و رسیدگی به شکایات شهروندان (حتی غیرکانادایی‌ها) در مورد نقض حقوق زبانی‌شان توسط نهادهای فدرال را بر عهده دارد. این نهاد می‌تواند تحقیقات کاملی انجام دهد، توصیه‌هایی صادر کند و با اختیارات جدید خود (اصلاحات 2023)، به میانجی‌گری، انعقاد توافق‌نامه و حتی صدور دستور برای نهادهای متخلف بپردازد.

• آمار و پراکندگی:

  • انگلیسی: زبان انگلیسی رایج‌ترین زبان در کانادا است و در اکثر استان‌ها زبان غالب محسوب می‌شود. بر اساس آمار سال 2021، 56.6٪ از کانادایی‌ها زبان انگلیسی را زبان مادری خود اعلام کرده‌اند.
  • فرانسوی: حدود 20 درصد از جمعیت کانادا به زبان فرانسوی صحبت می‌کنند و بیشترین تمرکز آن‌ها در استان کبک است. طبق آمار 2021، 20.2٪ از مردم کانادا زبان مادری‌شان فرانسوی است.

حقوق جوامع فرانسوی‌زبان خارج از کبک

حمایت از حقوق جوامع فرانسوی‌زبان (فرانکوفون) در خارج از کبک، بخش مهمی از سیاست دوزبانگی کاناداست. حدود یک میلیون فرانسوی‌زبان در خارج از کبک زندگی می‌کنند که دولت فدرال با قوانینی مانند لایحه C-13 و برنامه‌های مهاجرتی، بر تقویت این جوامع تأکید دارد.

• نیوبرانزویک: تنها استان رسماً دوزبانه: نیوبرانزویک تنها استانی است که در سطح استانی نیز رسماً دوزبانه است و این وضعیت در قانون اساسی کانادا به رسمیت شناخته شده است. حدود یک سوم جمعیت این استان فرانسوی‌زبان هستند و دارای دو سیستم آموزش عمومی کاملاً موازی به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی است.

• انتاریو و "قانون خدمات به زبان فرانسه": انتاریو پس از کبک، بیشترین جمعیت فرانسوی‌زبان را در خود جای داده است. "قانون خدمات به زبان فرانسه" (1986) تضمین می‌کند که خدمات دولت استانی در 27 منطقه تعیین‌شده با جمعیت قابل توجه فرانسوی‌زبان، به زبان فرانسه نیز ارائه شود. این استان همچنین با برنامه‌هایی مانند "برنامه کارگر ماهر فرانسوی‌زبان" به طور فعال مهاجران فرانسوی‌زبان را جذب می‌کند.

• منیتوبا و جامعه فرانسوی-منیتوبایی: این جامعه با جمعیتی نزدیک به 43,000 نفر، ریشه‌های تاریخی عمیقی دارد. دولت استانی با "قانون تقویت و حمایت از جامعه فرانسوی‌زبان" (2016) و ارائه خدمات آموزشی و بهداشتی به زبان فرانسه، از این جامعه حمایت می‌کند.

استان کبک: قلب فرانسوی‌زبان کانادا و قوانین آن

استان کبک مرکز اصلی فرهنگ و زبان فرانسوی در آمریکای شمالی است و فرانسوی زبان رسمی و اصلی ارتباطات روزمره، آموزش، کار و دولت است.

• منشور زبان فرانسوی (لایحه 101): برای حفاظت از زبان فرانسوی، دولت کبک این قانون را در سال 1977 تصویب کرد. این قانون فرانسوی را به عنوان زبان رسمی کار و آموزش در مدارس دولتی تعیین کرد.

• لایحه 96 (2022): تقویت زبان فرانسه و جنجال‌های آن: این لایحه اصلاحات گسترده و بحث‌برانگیزی را بر منشور زبان فرانسوی اعمال کرد.

  • تغییرات کلیدی:
    • خدمات دولتی و مهاجران: مهاجران جدید پس از شش ماه از ورود به کبک، موظفند تمام ارتباطات خود با نهادهای دولتی را منحصراً به زبان فرانسه انجام دهند.
    • آموزش عالی: تعداد دانشجویان در کالج‌های انگلیسی‌زبان (CEGEPs) محدود شده و دانشجویان این کالج‌ها ملزم به گذراندن دوره‌های بیشتری به زبان فرانسه هستند.
    • کسب‌وکارها: الزامات استفاده از زبان فرانسه به شرکت‌هایی با 25 کارمند یا بیشتر گسترش یافته و زبان فرانسوی باید در تابلوهای تجاری "غالب" باشد.
    • اصلاح قانون اساسی: این لایحه به طور یک‌جانبه قانون اساسی کانادا را اصلاح می‌کند تا کبک را به عنوان یک "ملت" که تنها زبان رسمی آن فرانسه است، به رسمیت بشناسد.

• انتقادات و نگرانی‌ها:

  • گروه‌های انگلیسی‌زبان و کسب‌وکارها: این گروه‌ها نگران محدود شدن دسترسی به خدمات عمومی (به‌ویژه بهداشت و درمان) و افزایش بار اداری بر کسب‌وکارها هستند.
  • مهاجران: الزام یادگیری زبان فرانسه در شش ماه برای تازه‌واردان، غیرواقع‌بینانه تلقی شده و می‌تواند فرآیند ادغام آن‌ها را مختل کند.
  • گروه‌های بومی (First Nations و Inuit): رهبران بومی این لایحه را یک "اقدام استعماری" و تلاشی برای "همسان‌سازی اجباری" می‌دانند. آن‌ها معتقدند این قانون تلاش‌ها برای احیای زبان‌های بومی را تضعیف می‌کند و برای دانشجویان بومی که اغلب انگلیسی را به عنوان زبان دوم یاد گرفته‌اند، موانع سیستماتیک ایجاد می‌کند. این جوامع خواستار معافیت کامل از این قانون شده و به دادگاه شکایت کرده‌اند.

زبان‌های بومی: تلاش برای احیا و تقابل با چالش‌ها

پیش از ورود اروپایی‌ها، بیش از 70 زبان بومی در کانادا رایج بود که بسیاری از آن‌ها به دلیل سیاست‌های تاریخی در معرض خطر انقراض قرار گرفته‌اند.

• قانون زبان‌های بومی (Indigenous Languages Act): این قانون که در سال 2019 تصویب شد، یک چارچوب قانونی برای حمایت از تلاش‌های مردمان بومی جهت احیا و تقویت زبان‌هایشان فراهم می‌کند و بودجه پایدار برای این امر را تضمین می‌کند.
• رایج‌ترین زبان‌های بومی: بر اساس آمار، رایج‌ترین زبان‌های بومی عبارتند از کری (Cree)، اینوکتوت (Inuktut) و اوجیبوی (Ojibway). با این حال، همانطور که ذکر شد، سیاست‌هایی مانند لایحه 96 کبک به عنوان مانعی جدی در مسیر احیای این زبان‌ها تلقی می‌شوند.

زبان‌های مهاجران: بازتابی از تنوع فرهنگی

کانادا به عنوان یک کشور مهاجرپذیر، میزبان زبان‌های متعددی از سراسر جهان است و به یک "موزاییک فرهنگی" تبدیل شده است.

• آمار کلی: بر اساس آمار سال 2021، بیش از 200 زبان مختلف در کانادا صحبت می‌شود و از هر چهار کانادایی، یک نفر زبان مادری غیر از انگلیسی یا فرانسوی دارد.
• رایج‌ترین زبان‌های غیررسمی: پس از زبان‌های رسمی، ماندارین و پنجابی رایج‌ترین زبان‌ها هستند و هر کدام بیش از نیم میلیون گویشور دارند. پس از آن‌ها کانتونی، اسپانیایی و عربی قرار دارند. زبان فارسی نیز با حدود 49,000 گویشور تنها در تورنتو، نهمین زبان رایج در این شهر است.
• تنوع زبانی در شهرهای بزرگ: این جوامع زبانی عمدتاً در مراکز شهری بزرگ مانند تورنتو، ونکوور و مونترال متمرکز شده‌اند.
• نقش اجتماعی و اقتصادی: مهاجران با راه‌اندازی کسب‌وکارها، ایجاد رسانه‌های قومی و غنی‌سازی فرهنگی، نقش حیاتی در اقتصاد و بافت اجتماعی کانادا ایفا می‌کنند.

دوزبانگی و چندزبانگی در جامعه

توانایی صحبت به بیش از یک زبان در کانادا یک مزیت محسوب می‌شود.

• برنامه‌های غوطه‌وری در زبان فرانسه (French Immersion): این برنامه‌ها که در مدارس دولتی خارج از کبک ارائه می‌شوند، یکی از موفق‌ترین ابزارها برای ترویج دوزبانگی هستند. دانش‌آموزان بخش عمده‌ای از دروس خود را به زبان فرانسه می‌آموزند تا به سطح بالایی از مهارت دست یابند. این برنامه‌ها به دلیل مزایای شناختی و شغلی از محبوبیت بالایی برخوردارند.
• آمار دوزبانگی و چندزبانگی: در سال 2021، نرخ دوزبانگی انگلیسی-فرانسوی به 18 درصد رسید که بالاترین میزان ثبت شده است. همچنین، بیش از 41 درصد از کانادایی‌ها می‌توانند به بیش از یک زبان صحبت کنند که نشان‌دهنده رشد چندزبانگی در این کشور است.

خلاصه

چشم‌انداز زبانی کانادا بسیار متنوع و پویا است. این کشور به طور رسمی دارای دو زبان انگلیسی و فرانسوی است که "قانون زبان‌های رسمی" برابری آن‌ها را در سطح فدرال تضمین می‌کند. این قانون بر استخدام در بخش دولتی و نقش بین‌المللی کانادا تأثیرگذار است و نهاد "کمیسر زبان‌های رسمی" بر اجرای آن نظارت دارد.

استان کبک با اجرای قوانین سختگیرانه مانند "منشور زبان فرانسوی" و اصلاحات جدید آن در لایحه 96، جایگاه زبان فرانسوی را به عنوان تنها زبان رسمی استان تقویت کرده است. این لایحه با وضع قوانینی مانند محدودیت شش ماهه برای دریافت خدمات به زبان غیرفرانسوی برای مهاجران، با انتقادات شدیدی از سوی گروه‌های انگلیسی‌زبان، بومی و کسب‌وکارها مواجه شده است.

در خارج از کبک، حقوق جوامع فرانسوی‌زبان از طریق قوانین فدرال و استانی تضمین شده است؛ نیوبرانزویک تنها استان رسماً دوزبانه است و استان‌هایی مانند انتاریو و منیتوبا نیز سیاست‌های حمایتی گسترده‌ای دارند. برای ترویج دوزبانگی، برنامه‌های غوطه‌وری در زبان فرانسه در مدارس سراسر کشور محبوبیت زیادی دارند.

علاوه بر زبان‌های رسمی، کانادا خانه بیش از 70 زبان بومی است که دولت فدرال با "قانون زبان‌های بومی" متعهد به احیای آن‌ها شده است، هرچند این تلاش‌ها با چالش‌هایی مانند لایحه 96 کبک روبرو هستند. در نهایت، مهاجرت گسترده منجر به حضور بیش از 200 زبان مختلف شده که زبان‌هایی مانند ماندارین و پنجابی در صدر آن‌ها قرار دارند و نقش مهمی در بافت اجتماعی و اقتصادی کانادا ایفا می‌کنند. درک این موزاییک پیچیده زبانی و سیاست‌های مرتبط با آن برای هر کسی که قصد زندگی، کار یا تحصیل در کانادا را دارد، امری حیاتی است.